Magia czarnej płyty

Redakcja CA929 kwietnia, 20212 min czytaniaPozostałe
Magia czarnej płyty

Czarne krążki to płyty drobnorowkowe, określane również mianem mikrorowkowych (ang. microgroove records). Powszechnie nazywa się je winylowymi, od materiału, z którego są produkowane, czyli polichlorku winylu.

Płyty drobnorowkowe nagrywane są dwustronnie. Rowek z zapisem zaczyna się , przy brzegu płyty, a kończy blisko jej środka, podobnie jak w starszych płytach szelakowych przeznaczonych do gramofonów korbowych.

Pierwsze płyty winylowe

Powszechnie stosowane przez kilka dziesięcioleci płyty winylowe, po raz pierwszy pojawiły się w 1946 r. Dwa lata później RCA Victor wypuściła krążki długogrające Long Playing Microgroove Record (LP). Single, opracowane przez firmę fonograficzną Columbia Records, dostępne są w sprzedaży od 1949 r. Początkowo płyty RCA oraz Clolumbia traktowane były jako produkty konkurencyjne, jednak z czasem przyjęły się obydwa formaty. Od tego czasu, po dzień dzisiejszy można nabyć:

  • longpleje o średnicy 30 cm (12 cali) oraz prędkości obrotowej 33 1/3 obr/min,
  • single o średnicy 17,5 cm (7 cali) i prędkości obrotowej 45 obr/min,

a gramofony dostępne obecnie na rynku odtwarzają zarówno mniejsze, jak i większe płyty winylowe, a często również starsze szelaki.

Rozwój winylowego przemysłu rozrywkowego

Początkowo płyty winylowe nagrywane były wyłącznie jako monofoniczne, o szerokości rowka równiej 50 mikronom. W 1958 r. zaczęto produkcję płyt stereofonicznych, wykorzystujących rowek o szerokości 40 mikronów. Standard obejmuje nie tylko szerokość rowka, ale również promień wierzchołka igły gramofonowej. Dla zapisu mono mieści się on w przedziale 13-25 mikrometrów, natomiast w przypadku stereo – 13–18 mikrometrów.

Dynamiczny rozwój winyli nastąpił w latach 50 ubiegłego wieku. Trwalsze, cieńsze i lżejsze winyle, na których można było zapisać aż do 30 minut dźwięku na jednej stronie (LP), wyparły całkowicie płyty gruborowkowe. Produkcji szelaków zaprzestano w większości krajów jeszcze w tym samym dziesięcioleciu.

Upadek i renesans czarnego krążka

Czarna płyta winylowa królowała przez 3 dekady, dopóki nie zastąpił jej cyfrowy krążek CD. Sprzedaż winyli drastycznie się zmniejszyła, w przypadku singli zamierając niemal całkowicie. Longpleje przetrwały dzięki melomanom oraz didżejom, którzy korzystali i korzystają z możliwości winyli, których nie daje żaden dysk kompaktowy (spowalnianie, przyspieszanie itp.).

Choć zapewne produkcja czarnych krążków nigdy nie powróci do poziomu z lat 60 i 70 ubiegłego wieku, to w ostatnich latach odnotowuje się duży wzrost zapotrzebowania na płyty winylowe.